Negatywna ocena po kontroli NIK

siedziba Muzeum w Ostródzie
siedziba Muzeum w Ostródzie
Najwyższa Izba Kontroli opublikowała 2 października 2018 roku podsumowanie przeprowadzonej kontroli w zakresie ochrony zabytków archeologicznych odkrytych w związku z realizacją inwestycji budowlanych. Szczegółowa kontrola dotyczyła lat 2013-2017. Kontrola obejmowała m.in. Muzeum w Ostródzie. Nasze muzeum niestety w kontrolowanym zakresie otrzymało ocenę negatywną.

Najwyższa Izba Kontroli ocenia negatywnie funkcjonowanie w Polsce systemu ochrony i opieki nad stanowiącymi własność Skarbu Państwa zabytkami archeologicznymi, pozyskanymi w wyniku badań związanych z realizacją inwestycji budowlanych w latach 2013-2017 (wrzesień).

Zakres i formy ochrony zabytków archeologicznych realizowane przez większość objętych kontrolą WKZ oraz muzea przechowujące zabytki archeologiczne, nie gwarantowały prawidłowej ochrony i opieki nad zabytkami. Miało to istotne znaczenie w kontekście corocznego wzrostu liczby wydawanych zezwoleń na prowadzenie badań archeologicznych oraz odkrywanych zabytków.

Dziewięć z 17 kontrolowanych muzeów i ośrodków kultury przyjmowało zabytki archeologiczne bezpośrednio od firm archeologicznych, bez uprzednio wydanej decyzji właściwego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków o ich przekazaniu w depozyt. Taki nieuregulowany status posiadania zabytków w nieformalnym depozycie trwał w skrajnym przypadku nawet 10 lat. Nie wszystkie kontrolowane jednostki podjęły działania zmierzające do jego uregulowania, część z nich podjęła je dopiero w trakcie kontroli NIK lub w ramach realizacji sformułowanych przez NIK wniosków pokontrolnych, a pozostałe podejmowały z opóźnieniem.

W przypadku lokalnego muzeum zabytki przyjęte bez decyzji WKZ to 14 440 sztuk. Zabytki wydzielone przyjęte bez decyzji WKZ to 103 sztuki.

Pięć kontrolowanych jednostek: Miejski Ośrodek Kultury w Olkuszu (dalej:) MOK w Olkuszu, Muzeum w Ostródzie, Muzeum w Gnieźnie, Muzeum w Ostrowcu Św. i Muzeum PTTK w Olkuszu nie posiadało dokumentacji z badań archeologicznych dla wszystkich inwestycji, z których pozyskano zabytki archeologiczne, a w jednej (MGOK w Muszynie) odnaleziono dokumentację dopiero w trakcie kontroli NIK. Ruchome zabytki same w sobie posiadają niewielki potencjał informacyjny i wartość naukową, a oderwanie zabytków od kontekstu ich odkrycia istotnie utrudnia a często uniemożliwia, korzystanie z tych zbiorów do celów naukowych.

Ponadto w pięciu jednostkach: Muzeum w Rzeszowie, Muzeum w Ostródzie, Muzeum Narodowym Ziemi Przemyskiej (dalej: Muzeum w Przemyślu), MGOK w Muszynie i Muzeum w Ostrowcu Św.) ustalono, że muzea przyjmowały inwentarze zabytków niezgodne z zasadami określonymi w załączniku do rozporządzenia w sprawie prowadzenia badań archeologicznych z 2011 r. i 2015 r. W części II tego załącznika określono elementy, które zwiera dokumentacja badań archeologicznych, wskazując, że dokumentacja badań archeologicznych składa się m.in. z inwentarza zabytków wydzielonych i inwentarza zabytków masowych. W inwentarzach przyjmowanych przez ww. muzea znajdowały się zarówno zabytki masowe, jak i wydzielone. W tej sytuacji zadanie ewentualnego wydzielenia cennych i unikatowych zabytków spoczywa na pracownikach muzeum, choć zadanie to powinno zostać zrealizowane najpóźniej na etapie naukowego opracowania zbiorów przez archeologa.

Muzeum w Ostródzie, na podstawie dwóch decyzji WKZ, przyjęło w depozyt zabytki archeologiczne wyszczególnione w inwentarzach, których forma nie pozwalała w żaden sposób na ustalenie liczby zabytków wydzielonych i masowych.

W pięciu kolejnych objętych kontrolą muzeach ustalono, że zabytki były ewidencjonowane nieprawidłowo. W muzeach: Muzeum Podlaskim w Białymstoku (dalej: Muzeum w Białymstoku), Muzeum w Jarosławiu, Muzeum Lubelskim w Lublinie (dalej: Muzeum w Białymstoku), w księdze depozytów, zamiast przyjętych zabytków archeologicznych, ewidencjonowano decyzje WKZ o ich przekazaniu w depozyt. W Muzeum w Łomży w księdze depozytów zaewidencjonowano zbiorczo łączną liczbę zabytków pochodzących ze stanowiska archeologicznego, przekazanych decyzją właściwego WKZ. W Muzeum w Ostródzie wpisy nie zawierały natomiast wszystkich wymaganych przepisami rozporządzenia danych, tj. np. daty otrzymania, stanu zachowania.

Nieewidencjonowanie lub niewłaściwe ewidencjonowanie zabytków w księgach miało daleko idące konsekwencje. Niemal połowa skontrolowanych jednostek (47%) nie była w stanie wskazać wyjściowej liczby zabytków przyjętych dotychczas do muzeum, w tym przejętych w depozyt według stanu na początek kontrolowanego okresu.

W pozostałych dziewięciu skontrolowanych jednostkach łączna liczba przyjętych zabytków archeologicznych na dzień 1 stycznia 2013 r. wynosiła ponad 1 320,2 tys., w tym 217,3 tys. przechowywano w depozycie, a 1 102,8 tys. muzea przejęły na własność. Nie są to jednak dane precyzyjne.

Ogólna liczba zabytków podana przez dyrektora Muzeum w Ostródzie nie uwzględniała zabytków przyjętych w depozyt na podstawie dwóch decyzji, bowiem w inwentarzach materiału zabytkowego przekazywane zabytki określono w sposób uniemożliwiający wskazanie konkretnych ilości, np. jedna torebka, trzy pudełka.

Zgodnie z § 9 ust. 5 pkt 4 rozporządzenia w sprawie prowadzenia badań archeologicznych z 2011 r. oraz § 9 ust. 6 pkt 5 rozporządzenia w sprawie prowadzenia badań archeologicznych z 2015 r. i 2017 r., do wniosku o wydanie pozwolenia na prowadzenie badań archeologicznych dołącza się m.in. dokument potwierdzający gotowość muzeum do przyjęcia zabytków archeologicznych odkrytych w trakcie prowadzenia badań archeologicznych.

Warunki przechowywania zbiorów w skontrolowanych jednostkach były zróżnicowane. Część jednostek dysponowała profesjonalnymi przestrzeniami magazynowymi, wyposażonymi w przesuwne metalowe regały, a inne składowały je na regałach drewnianych. W trzech jednostkach (Muzeum w Elblągu, Muzeum w Ostródzie, Muzeum PTTK w Olkuszu) zabytki składowane były na podłodze. Pomieszczenia na ogół wyposażone były w gaśnice (nie było ich jedynie w MOK w Olkuszu i Muzeum PTTK w Olkuszu), w większości magazynów zapewniono ogrzewanie i wentylację. Cztery jednostki (Muzeum w Łomży, Muzeum w Ostródzie, Muzeum w Poznaniu, Muzeum PTTK w Olkuszu) przechowywało zabytki także w nieogrzewanych pomieszczeniach. Zabytki składowano najczęściej w papierowych kartonach, część z nich dodatkowo także w woreczkach strunowych lub opakowaniach foliowych, opisanych metryczką. Tylko nieliczne magazyny (Muzeum w Kielcach, Muzeum w Krakowie, MGOK w Muszynie, Muzeum w Gnieźnie, Muzeum w Głogowie oraz część magazynów Muzeum w Przemyślu i Muzeum w Poznaniu) wyposażone były w urządzenia do pomiaru temperatury i wilgotności.

Tylko dwa muzea (Muzeum w Rzeszowie i w Ostródzie) nie posiadają aktualnie dalszych możliwości przyjmowania zabytków archeologicznych w depozyt. Dyrektor Muzeum w Ostródzie wystąpił jednak do organizatora o zabezpieczenie środków finansowych na zwiększenie powierzchni magazynowych.

Zgodnie z § 7 rozporządzenia w sprawie zabezpieczania zbiorów z 2008 r. oraz § 27 ust. 1 rozporządzenia w sprawie zabezpieczania zbiorów z 2014 r., zabezpieczenie zbiorów przed kradzieżą i innym niebezpieczeństwem realizuje się na podstawie planu ochrony muzeum. W ww. przepisach wskazano elementy planu, które powinien zawierać. Przepisy rozporządzenia z 2014 r. weszły w życie 1 stycznia 2015 r., a przepisy przejściowe zapewniły dyrektorom muzeów 12-miesięczy okres na dostosowanie opracowanych na podstawie dotychczasowych przepisów planów ochrony muzeów oraz zabezpieczeń technicznych.

Planu ochrony nie sporządzono w dwóch kontrolowanych muzeach (Muzeum w Ostródzie i Muzeum PTTK w Olkuszu), a cztery kolejne (Muzeum w Rzeszowie, Muzeum w Jarosławiu, Muzeum w Poznaniu i Muzeum w Ostrowcu Św.) nie sporządziły go dla wszystkich obiektów, w których przechowywano zbiory.

W Muzeum w Kielcach i Muzeum w Poznaniu przeglądy prowadzono z naruszeniem ww. przepisów, bowiem nie powołano komisji do ich przeprowadzenia, a z przeglądów nie sporządzano protokołów. W Muzeum w Ostródzie i Muzeum w Elblągu nie powołano komisji i nie przeprowadzano analiz stanu zabezpieczeń.

Zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ochrony zabytków, plan ochrony zabytków jednostki organizacyjnej na wypadek konfliktu zbrojnego i sytuacji kryzysowych opracowuje kierownik jednostki organizacyjnej posiadającej zabytki, w uzgodnieniu z WKZ, oraz przedstawia do zatwierdzenia wójtowi (burmistrzowi, prezydentowi miasta). Stosownie do § 5 ust. 1 tego rozporządzenia, plany ochrony zabytków są integralną częścią planów obrony cywilnej i podlegają corocznej aktualizacji w terminie do dnia 31 marca każdego roku, według stanu na dzień 31 grudnia roku poprzedniego.

W Muzeum w Ostródzie plan sporządzono dopiero 1 stycznia 2014 r., tj. ponad dziewięć lat po wejściu w życie rozporządzenia wprowadzającego ten obowiązek i nie uzgodniono go z WKZ.

Szczegółowe informacje na temat kontroli na stronach Najwyższej Izby Kontroli

 

Komentarze  
# RE: Negatywna ocena po kontroli NIKMiron 2018-10-06 07:21
Jaki burmistrz i zastępca takie zarządzanie placówkami. W końcu dobra współpraca hahaha
Odpowiedz | Odpowiedz z cytatem | Cytować | Zgłoś administratorowi
# Non estFram 2018-10-13 18:43
Ocena ta nie ma znaczenia. Z dwóch powodów. Po pierwsze, NIK nie został jeszcze objęty "dobrą zmianą". Po drugie, fakt, że NIK nie został jeszcze objęty "dobrą zmianą" świadczy o marginalnym znaczeniu tej instytucji i jej ocen.
Odpowiedz | Odpowiedz z cytatem | Cytować | Zgłoś administratorowi
Dodaj komentarz
Regulamin zamieszczania komentarzy

Niniejszy regulamin podaje jedynie wytyczne a nie ścisłe reguły dotyczące publikacji komentarzy. Użytkownik publikuje swoje komentarze wyłącznie na własną odpowiedzialność. Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za treści zamieszczane przez użytkowników.
Redakcja zastrzega sobie prawo do kasowania komentarzy bez podania przyczyny.
Użytkownik zamieszczając komentarz automatycznie wyraża zgodę na opublikowanie wypowiedzi zarówno w portalu jak i wykorzystaniu przez podmioty współpracujące.
Będziemy usuwać:
- komentarze zawierające treści sprzeczne z prawem
- komentarze zawierające treści propagujące przemoc i dyskryminację
- komentarze zawierające wulgaryzmy
- komentarze zawierające treści reklamowe
- spam
- komentarze zawierające wyłącznie odnośniki do innych stron
- komentarze zawierające treści obrażające inne osoby
- powtarzające się komentarze
- komentarze znacząco odbiegające od tematu

Wpisy zawierające uwagi, zastrzeżenia zarzuty lub inne treści pod adresem redakcji prosimy kierować bezpośrednio do redakcji. Umieszczone w komentarzach będą usuwane.

Poziom wypowiedzi zależy od osób piszących, dlatego zachęcamy do pisania zgodnie z zasadami ortografii a przede wszystkim na temat.

Komentarze są publikowane w sposób automatyczny niewymagający ingerencji administratora. Jeśli uważasz, że opublikowany komentarz łamie regulamin prosimy zgłosić ten fakt za pomocą odnośnika "Zgłoś administratorowi". Po zapoznaniu się zarówno z treścią komentarza jak i zgłoszenia administrator podejmie decyzję o zdjęciu komentarza z publikacji bądź pozostawieniu go.

Wszelkie kwestie sporne proszę kierować bezpośrednio do redakcji.

Administrator w sposób suwerenny i ostateczny podejmuje decyzję o zdjęciu komentarza z publikacji.
Jeśli z jakiegoś powodu nie zgadzasz się z podanymi tu wytycznymi nie zamieszczaj komentarza.


Regulamin obowiązuje od 2012-04-19